Dwa fascynujące projekty przekształcenia okolic dworca Łódź Fabryczna powstały tuż po pierwszej wojnie światowej. Punktem wyjścia był sporządzony przez Adolfa Goldberga „Schemat idealny nowoczesnego zakładania miast”, nawiązujący do wielowiekowej idei miasta idealnego. W biurze Goldberga zrodził się śmiały plan: cofnięcia linii kolejowej i dworca Fabrycznego o pięćset metrów w kierunku wschodnim. Na uwolnionym dzięki temu olbrzymim terenie miał powstać obszerny plac z wielkim gmachem nowego dworca, ratuszem, hotelami i całym szeregiem reprezentacyjnych budowli.

Dworzec mógłby zostać przeniesiony lub zrekonstruowany w najciekawszej architektonicznej formie, która funkcjonowała między latami 80. XIX w. i latami 30. XX w. Obiekt byłby widoczny jako budynek zabytkowy, ale równocześnie wchłonięty przez nową strukturę – mówi Wojciech Szygendowski, Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Może. I co wtedy? Nic, zupełnie nic. Miasto zostanie tam, gdzie było. Jak sprawdzono w IV RP, budowanie samych peronów nie gwarantuje sukcesu. Miasta, wobec których wciąż mamy kompleksy, miasta historyczne, miały tuż za murami smoka. I  chcąc nie chcąc musiały jakoś z tym żyć. Czyli wysyłać dziewice, sprytnych szewczyków, niesprytnych rycerzy. Miasta w bajkach nie mogły po prostu ignorować tego, co było za murami.

Nie jestem bezkrytyczny wobec całej idei budowy Nowego Centrum Łodzi. Dla mnie najważniejszym elementem przedsięwzięcia jest idea, która mam nadzieję zamieni się w konkret, czyli pomysł wykonania tunelu średnicowego pod Łodzią i schowania dworca Łódź Fabryczna pod ziemię. Bardzo liczę, że uda się to przeprowadzić.

Kiedyś wjazdu do miast strzegły bramy i rogatki, a ich forma świadczyła o zamożności i prestiżu mieszkańców. Dziś rolę miejskiego portalu pełni dworzec i jego otoczenie. Po latach planów i projektów trzeba z nim nareszcie coś zrobić.